Choisinn fear à Ceann Loch Lìobhainn tiotal Oileanach na Bliadhna
Tha oileanach inbhidh a thill air ais gu foghlam an dèidh 40 bliadhna, air ainmeachadh mar Oileanach Foghlaim Adhartach na Bliadhna aig Oilthigh na Gàidhealtachd is nan Eilean. Bha Edward Mowles (Eddie) 56 bliadhna a dh’aois agus bha e air a bhith gun obair airson 16 bliadhna nuair a thòisich e air a thuras ionnsachaidh le Colaiste na Gàidhealtachd an Iar ĐÓ°ÉÔ´´ ann an 2018. Thòisich e le bhith a’ frithealadh cluba obrach seachdaineil aig Ionad Lìobhainn ann an Ceann Loch Lìobhann agus an uair sin air cùrsa mara agus tuathanachas-uisge, leis an amas air piseach a thoirt air a bheatha agus na cothroman cosnaidh aige.
Chaidh Eddie ainmeachadh airson na duaise le Shaun Escott, stiĂširiche cĂšrsa sgilean mara is tuathanachas-uisge aig an ionad a Mallaig aig Colaiste na GĂ idhealtachd an Iar ĐÓ°ÉÔ´´. MhĂŹnich Shaun:
"Ron chĂšrsa seo, bha Eddie aâ faireachdainn nach robh e aâ dol a dh'Ă ite sam bith. Bha e ann an dòigh-beatha nach robh e dèidheil air tuilleadh. Ach, leasaich na bha aâ tòiseachadh mar cheumannan beaga gu bhith na amas. Bhiodh Eddie aâ bruidhinn mu dheidhinn obair âair lethâ agus bâ e an-còmhnaidh rudeigin air aâ bhlĂ r a-muigh a bhâann, agus mar sin bheachdaich an sgioba air cĂšrsaichean colaiste leis. Ăs deidh beagan thagraidhean obrach neo-shoirbheachail, cho-dhĂšin e gu robh an cĂšrsa sgilean mara is tuathanas-uisge ann am Malaig freagarrach dha.
âBâ e ceum mòr a bha seo dha Eddie, gun eòlas no teisteanasan iomchaidh aige. Dh'obraich sinn leis an sgioba fastaidh gus Eddie fhaighinn air ais gu seòmar-sgoile. Bha e gu math cianail mu bhith aâ cleachdadh coimpiutair agus bha an t-eagal air a bhi còmhla ri oileanaich nas comasaiche ann an Ă rainneachd seòmar-sgoile. Nuair a thĂ inig e thugainn, bha a mhisneachd agus a bhrosnachadh aig an ĂŹre as ĂŹsle.
âAch, lorg Eddie gun tug an cĂšrsa adhbhar agus stiĂšireadh Ăšr dha. Cha do choimhead e air ais agus cha do chaill e clas a-riamh. Thòisich a bheachd ag atharrachadh agus thòisich e aâ gabhail cĂšram nas fheĂ rr dhe fhèin. Nas inntinniche buileach, rinn e atharrachadh air Ă rainneachd an t-seòmair-sgoile agus, nuair a fhuair e dĂšbhlain a bha duilich dha, ghabh e riutha. Fhuair e a-mach gun robh sgilean aige nach robh aig aâ chòrr den chlas agus shoirbhich e le bhith aâ cuideachadh oileanaich nas òige. Bha a bheus obrach, lĂ thaireachd, conaltradh math agus com-pĂ irteachadh le cĂ ch, gam brosnachadh.
âAig an agallamh mu dheireadh aige, cha robh ach aon rud aig Eddie ri rĂ dh, âThĂ inig mi an seo gu meallta agus tha mi aâ fĂ gail nam dhuine-uasal.â Tha sinn uile gu math moiteil Ă Eddie, sheall e diongmhaltas mòr agus chleachd e an t-eòlas colaiste aige gus a bheatha a thionndadh gu tur. Tha e na theisteanas gum faod na cĂšrsaichean againn a bhith ag atharrachadh beatha. Ge bith dè an aois a tha thu no dè an t-eòlas a bhâ agad roimhe - chan eil agad ach feuchainn air agus bidh sinn còmhla riut a h-uile ceum den t-slighe."
Shoirbhich le Eddie sa chĂšrsa sgilean mara agus tuathanas-uisge na bu thrĂ ithe am-bliadhna agus fhuair e eòlas obrach ann an gnĂŹomhachas an tuathanais-uisge le cĂšmhnant cosnaidh goirid. Tha e air co-dhĂšnadh leantainn air adhart le a chuid ionnsachaidh aig ionad ionnsachaidh Mhalaig, an dèidh dha clĂ radh air cĂšrsa luingeis is gnĂŹomhachd NC. Mar Colaiste na GĂ idhealtachd an Iar ĐÓ°ÉÔ´´ agus Oileanach Foghlaim Adhartach na Bliadhna aig Oilthigh na GĂ idhealtachd agus nan Eilean, gheibh e ÂŁ300 agus teisteanas.
Aâ bruidhinn mu na duaisean aige, thuirt Eddie:
âTha mi air mo dhòigh glan. Feumaidh mi taing a thoirt do Shaun - Ă s aonais, cha bhithinn air na duaisean sin fhaighinn gu brĂ th. Nuair a thĂ inig mi gu Malaig bliadhna air ais, bha mi nam ablach agus cha robh mi cinnteach cĂ ite an robh mi aâ dol. Bha mi gu math iomagaineach agus cha robh mi cinnteach dè a bha mi aâ dèanamh. Bhon chiad latha, chuir luchd-obrach Mhalaig air dòigh mi. Cha robh mi a-riamh air coimpiutair a chleachdadh agus bha mi ann an clas de dheugairean. Choinnich mi ri Shaun an uair sin agus tha an còrr na eachdraidh. Taing do Shaun, tha misneachd agam a-nis rudan a dhèanamh nach robh mi a-riamh aâ smaoineachadh a dhèanainn. Tha Malaig na Ă ite sònraichte.â
Thuirt an t-Ărd-ollamh Crichton Lang, prionnsapal agus iar-sheansalair Oilthigh na GĂ idhealtachd agus nan Eilean (Eadar-amail):
âTha mi air leth toilichte gun deach Eddie aithneachadh leis an tiotal Oileanach Foghlam Adhartach na Bliadhna againn. Tha e air deagh dhearbhadh a nochdadh agus tha e na dheagh eisimpleir de bhuaidh cruth-atharrachail foghlaim. Tha ar com-pĂ irteachas oilthighean de cholaistean agus ionadan rannsachaidh ag amas air slighean rèidh a thoirt seachad agus cnapan-starra a thoirt air falbh gus oileanaich a chuideachadh aâ lorg an turas ionnsachaidh aca fhèin agus tha na sgiobaidhean taiceil, ionadail againn aâ dèanamh cinnteach gur e Ă ite fĂ ilteachail a tha seo ma tha thu air a bhith a-mach Ă foghlam airson Ăšine.â